امروز ۰۳ / تیر / ۱۳۹۸
MENUMENU

با زندگی بسازیم یا زندگی بسازیم

در بین مشکلات سازگاری، عمومی‌ترین و مهم‌ترین آنها سازگاری با شریک زندگی، سازگاری عاطفی، سازگاری با شرایط اقتصادی و سازگاری با وابستگان نزدیک همسر است. فرنگیس شریفی‌باستان، روانشناس در گفت‌وگو با ما به انواع و ابعاد سازگای پرداخته و راهکارهایی برای پیشگیری از مسائل و مشکلات سال‌های نخست زندگی مشترک داده است.

سازگاری با شریک زندگی

افرادی که دوره کودکی و نوجوانی خود را با محبوبیت سپری کرده‌اند توانایی سازگاری بیشتری با دیگران داشته، بینش اجتماعی لازم را دارا بوده و این امر به آنان کمک می‌کند که در ازدواج خود نیز موفق‌تر باشند. عوامل متعددی سازگاری زوجین را با یکدیگر تحت تأثیر قرار می‌دهد. در میان این عوامل، تصوری که فرد از شریک زندگی ایده‌آل خود دارد، تجربه‌های اولیه، تشابه پیشینه، وجود علایق مشترک، تشابه ارزش‌ها، تصور از نقش طرف مقابل و سازگاری با الگوی زندگی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند.

مفهوم شریک زندگی ایده‌آل: در گزینش شریک زندگی، زن و مرد به ایده‌آل‌های خود که از سال‌های خیال‌پردازی نوجوانی ریشه می‌گیرد توجه می‌کنند. در این زمینه مردان از ایده‌آل‌های واقعی‌تری برخوردارند. زنان، زوج ایده‌آل خود را چنین تصور می‌کنند که خواهان پیشرفت آنان در زندگی بوده و بر عاطفه، عشق و درک همسر خود تأکید می‌کنند و مردان، زنان کدبانویی را دوست دارند که مدیری خوب در زندگی بوده و خوش‌خلق باشند و سازگاری نشان دهند و از درگیری پرهیز کنند. آشنایی بیشتر زوجین با یکدیگر باعث می‌شود به مرور ماسکی که موجب تصور خطای هر یک از دیگری می‌شد کنار زده شود و واقعیت چهره بنمایاند. ماه‌های اول ازدواج به علت جذابیت‌های خاص خود، ضعف‌های اخلاقی و حتی بدی‌های ظاهری طرفین به ویژه هنگامی که به یکدیگر علاقه‌مند باشند، نادیده گرفته می‌شود، زیرا دوستی و محبت شخص را از شناخت واقعیت‌ها دور می‌کند. در نهج‌البلاغه آمده است هر که به چیزی عشق ورزد، کور می‌شود. سرانجام با گذشت چندین ماه، زن و مرد نسبت به یکدیگر خودمانی‌تر شده و نقاط ضعف، یکی پس از دیگری نمایان می‌شود و محیط خانه به دنبال آن به سردی می‌گراید. هر قدر تفاوت همسر ایده‌آل خود با همسر واقعی بیشتر باشد، سازگاری برای وی مشکل‌تر خواهد بود و ایرادگیری و بهانه‌جویی‌های مداوم را بر طرفین تنگ خواهد کرد.

تجربه‌های اولیه: تجربه‌های اولیه فرد جوان نیز سازگاری او را تحت تأثیر قرار می‌دهد. مثلاً مردانی که قد کوتاهی دارند، به دنبال زنانی هستند که از آنان کوتاه‌ترند یا زنانی که در دوره کودکی خود سلطه‌جو بوده‌اند، می‌خواهند همان نقش را در زندگی زناشویی داشته باشند که این امر منجر به ایجاد تعارض بین آنها می‌شود، زیرا شوهران نیز خواهان سلطه بر زنان خود هستند.

تشابه پیشینه: هر فردی که ازدواج می‌کند، باید با فرد دیگری که تجربه‌های اولیه و پیشینه متفاوتی با وی دارد سازگار شود. حتی در صورت وجود پیشینه مشابه باز هم فرد جوان دارای نگرش خاصی نسبت به زندگی بوده که منحصر به وی است. هر چقدر تفاوت‌های افراد در این زمنیه بیشتر باشد احتمال ناسازگاری و اصطکاک آنان بیشتر خواهد بود. تشابه سنی، بهترین تعادل در زندگی زناشویی به شمار می‌رود، زیرا تفاوت زیاد سنی موجب تفاوت در نگرش‌ها و انتظارات افراد شده و سازگاری آنان را مشکل‌تر می‌سازد. بیشترین خرسندی برای زنان زمانی به وجود می‌آید که همسرشان پنج تا شش سال از آنان مسن‌تر باشد و در مردان بیشترین خرسندی زمانی حاصل می‌شود که همسرشان بین صفر تا ۱۰ سال از ایشان کوچک‌تر باشد.

علایق مشترک: نوع علایق مشترک، بیش از تعداد آنها در سازگاری نقش دارد و در صورتی که مجموعه‌ای از علایق مشترک وجود داشته باشد سازگاری بهتری ایجاد خواهد شد، استفاده مناسب از اوقات فراغت برای ارضای علایق مشترک، زن و شوهر را به یکدیگر نزدیک می‌کند، اما صرف اوقات فراغت در امور متفاوت سبب ایجاد تعارض و کشمکش می‌شود.

تشابه ارزش‌ها: زوجینی که ارزش‌های همگرا دارند، نسبت به آنانی که دارای ارزش‌های واگرا هستند، سازگاری بیشتری نشان می‌دهند. به عنوان مثال، اگر طرفین خواهان تحرک و پیشرفت در زندگی باشند، احساس خردسندی آنان بیشتر خواهد بود.

تصور از نقش متقابل: هر یک از زوجین دارای تصوری از نقش طرف مقابل است و انتظار دارد در زندگی مشترک بازی شود. اگر این انتظار برآورده نشود، سازگاری ضعیفی در ازدواج به وجود خواهد آمد.

سازگاری با الگوی زندگی: هر فردی که ازدواج می‌کند باید با الگوی جدیدی از زندگی سازگار شود. موفق نشدن در این سازگاری باعث برانگیختگی عاطفی و نارضایتی می‌شود.

سازگاری عاطفی و احساسی

در بین تمامی جنبه‌هایی که منجر به سازگاری در ازدواج می‌شود، شاید مشکل‌ترین آنها سازگاری احساسی و مناسبات عاطفی زن و مرد باشد و در صورتی که برای یکی از زوجین حاصل نشود می‌تواند منبع مهمی برای ناسازگاری و احساس ناخوشبختی باشد.

سازگاری با شرایط اقتصادی

هنگامی که درآمد خانواده اجازه ارضای نیازهای اساسی را ندهد، بیکاری مرد یا اشتغال نامنظم زن جهت رفع مشکلات اقتصادی می‌تواند سازگاری ازدواج را تحت تأثیر قرار دهد. ازدواج در سنین پایین که همراه با مشکلات اقتصادی باشد یکی از علت‌های طلاق محسوب می‌شود.

سازگاری با بستگان همسر

همراه با ازدواج، هر فرد جوان با افراد جدیدی ارتباط پیدا می‌کند. چنین افرادی از سنین مختلف، دارای علایق گوناگون و سوابق فرهنگی متفاوت بوده که هر یک از زوجین باید سازگاری با این افراد را که مورد انتخاب او نبوده‌اند، یاد بگیرند. این امر به ویژه درباره پدر، مادر، خواهران و برادران زوجین بیشتر صادق است. البته بسیار بجا است که مطالعات کافی درباره همین افراد صورت گیرد و از آنجا که بعد از ازدواج تعداد دوستان محدود گشته و آمد و شدها بیشتر جنبه خانوادگی پیدا می‌کند، این موضوع از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌شود.

برخی قالب‌های ذهنی مانند آنچه درباره مادر شوهر یا مادر زن وجود دارد، موجب احساس‌های روانی ناخوشایندی می‌شود، از سوی دیگر دخالت‌های نابجای خانواده‌ها در امور زندگی زوجین تأثیر زیادی بر ناسازگاری‌های خانوادگی دارد. تمایل به استقلال عامل دیگری است که بر سازگاری با بستگان همسر تأثیر می‌گذارد. امروزه به سبب استقلال بیشتری که افراد نسبت به گذشته در طول دوره کودکی و نوجوانی خود به دست آورده‌اند انتظار دارند که هنگام ازدواج نیز استقلال کامل داشته باشند. از این رو، آنها اکنون کمتر پذیرای راهنمایی والدین بوده و برخی چنان از آنان دور هستند که امکان هیچ راهنمایی وجود ندارد. رنجش مردان از این امر آتش زیر خاکستر بوده و گاه نیز آن را از چشم مادر زن می‌بینند که مایل نیست دخترش را به نقاط دور بفرستد و این امر به تیرگی روابط می‌انجامد.

گرایش بیش از اندازه هر یک از زوجین به خانواده خود و اختصاص زمان و توجه بیشتری به آنان یا پذیرایی تمام وقت از ایشان می‌تواند موجب سردی روابط میان زوجین شود. این امر به ویژه وقتی که افراد جوان به موقعیت اجتماعی ممتاز است می‌یابند و رفتار پدر و مادر را از نظر اجتماعی مناسب نمی‌یابند یا وقتی دخالت‌های آنان را در تربیت فرزندان مشاهده می‌کنند، بارزتر می‌شوند.

برخی عوامل همچون ازدواج مورد تأیید خانواده‌ها، همسانی و سازگاری والدین زوجین با یکدیگر، رابطه مطلوب بین والدین همسران با نوه‌ها، وجود رضایت بین والدین هر یک از زوجین از ازدواج با یکدیگر و به کار بردن الفاظ محبت‌آمیز برای والدین همسر چون پدر و مادر، کار سازگاری را سهل‌تر می‌سازد. در صورتی که ازدواج زودرس بوده و مرد استقلال مالی کافی نداشته و تحت نفوذ والدینش باشد، سازگاری در ازدواج مشکل‌تر می‌شود. در سال‌های اول ازدواج، یکی از علت‌های ناسازگاری یا جدایی و طلاق، دخالت بستگان طرفین است و این امر به ویژه هنگامی که پای بچه‌ای در میان نباشد جلوه بیشتری پیدا می‌کند. البته در خانواده‌هایی که به بزرگسالان اهمیت داده می‌شود و آنان مورد تکریم قرار می‌گیرند، وجود آنان منبعی از دوستی و رفاقت برای اعضای خانواده‌ها و بچه‌ها به حساب می‌آید.

عوامل مؤثر دیگر در سازگاری ازدواج

برخی از عوامل دیگر که بر سازگاری ازدواج تأثیر دارند عبارتند از وجود کودکان که البته همیشه به سازگاری کمک نکرده و گاه خود سبب ناسازگاری می‌شوند، به ویژه هنگامی که شوهر احساس کند توجه کافی را دریافت نمی‌دارد. همچنین موقعیت هر یک از زوجین در بین خواهران و برادران نیز می‌تواند عامل مؤثری در سازگاری به شمار‌آید. به علاوه، مذهبی بودن هر یک از زوجین نیز عالم مؤثر دیگری در سازگاری محسوب می‌شود. در کل می‌توان گفت افراد مذهبی رضایت خاطر بیشتری از زندگی دارند. امروزه بسیاری از جوانان معتقدند که ازدواج مهم‌ترین و جدی‌ترین امری است که باید با آن سازگار شوند. سازگاری در ازدواج خود مستلزم سازگاری در پنج زمینه است که کارکردهای پنج‌گانه ازدواج را محقق می‌سازد. این کارکردها عبارتند از: داشتن مسئولیت مشترک، تمایلات و روابط عاطفی، برقراری روابط با اعضای خانواده و افراد دیگر. کمک‌رسانی در امور منزل و تقسیم مسئولیت‌ها.

احساس خوشبختی فرد در زندگی بستگی کامل به سازگاری وی در امر ازدواج دارد. اهمیت این موضوع به قدری است که موفقیت و سازگاری شغلی فرد نیز به نگرش خانوادها‌ نسبت به آن بستگی دارد و بنیان موفقیت آتی ازدواج فرزندان نیز در همین جا ریخته می‌شود.

در خاتمه باید گفت سازگاری در ازدواج نیازمند رشد معقول فرد از نظر عقلی، عاطفی و اجتماعی است و حرف آخر اینکه زوجین با قدری تلاش و همدلی می‌توانند زندگی خود را بسازند و این به معنای این نیست که با زندگی مشترک به هر قیمتی بسازند، بلکه باید با رفع چالش‌ها، زندگی را برای هم لذتبخش کنند.

نویسنده : بهنام صدقی 

( گروه آموزشی -علمی خانه روانشناسان مشاوران و حرف یاورانه )

۰ پاسخ به "با زندگی بسازیم یا زندگی بسازیم"

ارسال یک پیغام

تمامی حقوق متعلق به خانه روانشناسان و مشاوران و حرف یاورانه می باشد
X